المسعودي ( مترجم : م . ابو القاسم پاينده )
پيشگفتار 10
التنبيه والإشراف ( فارسي )
25 . كتاب تقلب الدول و تغير الاراء و الملل . دقيقاً موضوع آن روشن نيست ، ظاهراً بيشتر درباره اغالبه و فاطميان بوده . 26 . كتاب المسائل و العلل فى المذاهب و الملل . درباره مباحث فقهى و كلامى ميان مسلمانان و غير مسلمانان . مسعودى در اين كتاب بحثى را كه با يكى از مسيحيان تكريت درباره تثليث داشته آورده است . 27 . كتاب خزائن الدين و سر العالمين . درباره كلام و عقايد فرق ، ظاهراً بيشتر درباره قرمطيان ، مانويان و مزدكيان بوده است . 28 . كتاب نظم الاعلام فى اصول الاحكام . درباره فقه مذاهب مختلف . 29 . كتاب الابانة عن اصول الديانة . درباره اختلاف اماميه و معتزله و نيز آراء مزدكيان ، مانويان ، ديصانيان و خرميان . 30 . كتاب النهى و الكمال . بخشى از آن درباره خنده و مزاح بوده . 31 . كتاب الرءوس السبعية . درباره مسائل مختلف كلامى و فلسفى ، سياسى و غيره . 32 . كتاب الاسترجاء فى الكلام . ظاهراً بخشى از آن در رد عقائد ثنويه بوده است . 33 . كتاب مظاهر الاخبار و طرائف الاثار فى اخبار آل النبى . درباره مناقب حضرت على ( ع ) و علويان . 34 . كتاب الاخبار المسعودية . ظاهراً بيشتر درباره تاريخ اندلس و اعراب قبل از اسلام بوده . 35 . كتاب الزاهى ؟ ظاهراً در رد خوارج بوده . 36 . كتاب راحت الارواح . درباره پادشاهان و مرگ آنها كه در اخبار الزمان نيامده بوده است . علاوه بر اين سى و شش اثر ، ابن النديم ، ياقوت و بروكلمان پنج اثر ديگر از مسعودى را نام بردهاند : 1 . كتاب التاريخ فى اخبار الامم من العرب و العجم . احتمالا همان اخبار الزمان